Bệnh đột quỵ – Tìm hiểu nguyên nhân, nhận biết và các phòng chống

Đột quỵ là một tình trạng nguy hiểm xảy ra khi máu lên não bị gián đoạn, dẫn đến thiếu oxy và dưỡng chất nuôi dưỡng não. Nếu không được xử trí kịp thời, đột quỵ có thể để lại những biến chứng nghiêm trọng như liệt nửa người, mất ngôn ngữ, rối loạn cảm xúc, hoặc suy giảm thị giác, thậm chí có thể dẫn đến tử vong.

Nguy Cơ Đột Quỵ – Bạn Có Thuộc Đối Tượng Nguy Cơ Cao?

• Người cao tuổi, đặc biệt sau 55 tuổi
• Nam giới, người có tiền sử gia đình từng bị đột quỵ
• Người mắc bệnh nền: đái tháo đường, tim mạch, huyết áp cao, cholesterol cao
• Lối sống thiếu lành mạnh: hút thuốc, thừa cân, ít vận động

Các Loại Đột Quỵ:

• Đột quỵ thiếu máu cục bộ: Tắc nghẽn mạch máu não do huyết khối, chiếm 85% các ca.
• Đột quỵ do xuất huyết não: Vỡ mạch máu não, gây chảy máu ồ ạt, rất nguy hiểm.
• Thiếu máu não thoáng qua: Cơn đột quỵ nhỏ với triệu chứng ngắn hạn, thường kéo dài vài phút.

Dấu hiệu nhận biết sớm

Nhận biết kịp thời có thể cứu sống và giảm di chứng. Sử dụng quy tắc FAST để kiểm tra nhanh:

• F (Face): Mặt méo, một bên mặt tê liệt hoặc không đối xứng.
• A (Arms): Yếu hoặc tê một bên tay/chân, không nâng được tay.
• S (Speech): Nói ngọng, khó nói hoặc không nói được.
• T (Time): Thời gian là yếu tố quyết định – gọi cấp cứu ngay lập tức (số 115).

Các dấu hiệu khác: Đau đầu đột ngột dữ dội, chóng mặt, mất thăng bằng, mờ mắt hoặc mất thị lực một bên. Đột quỵ có thể xảy ra bất ngờ, kể cả khi bệnh nhân đang ngủ. Trong vài phút, tế bào não đã bị tổn thương nếu không được cấp cứu kịp thời, gây ra các biến chứng nguy hiểm.

Cách phòng ngừa sớm

Phòng ngừa tập trung vào kiểm soát yếu tố nguy cơ:

• Kiểm soát huyết áp, đường huyết và mỡ máu qua khám định kỳ.
• Duy trì chế độ ăn lành mạnh: Tăng rau củ, giảm muối, chất béo bão hòa và đường.
• Tập thể dục đều đặn ít nhất 30 phút/ngày, 5 ngày/tuần.
• Tránh hút thuốc lá và hạn chế rượu bia.
• Quản lý cân nặng và giảm căng thẳng.

Hướng Dẫn Xử Trí Đột Quỵ Tại Nhà

1. Gọi cấp cứu ngay lập tức để chuyển bệnh nhân đến cơ sở y tế gần nhất.
2. Giữ bệnh nhân nằm yên và đảm bảo an toàn, tránh té ngã.
3. Không tự ý cạo gió, châm cứu, bấm huyệt hoặc cho dùng thuốc hạ huyết áp.
4. Quan sát kỹ triệu chứng như nôn, co giật, khó thở, để hỗ trợ thông tin cho cấp cứu.
5. Đặt bệnh nhân nằm nghiêng để bảo vệ đường thở.
6. Không cho ăn hoặc uống bất cứ thứ gì.

Thời Gian Vàng: Để tăng cơ hội sống và giảm biến chứng, bệnh nhân cần được điều trị bằng thuốc tan huyết khối trong vòng 4-5 giờ và các can thiệp lấy cục máu đông trong vòng 6 giờ.